Fantasie

Stel, zegt hij, stel, je wint een schrijfweek. En je mag kiezen waar je naartoe gaat. Want het is de uitdrukkelijke bedoeling dat je je woonplaats verlaat. Kom, vooruit, vertel eens, hoe ziet die plek eruit?

Het tollen begint. Die trullo in Puglia. Alleen al dat uitzicht daar. Tot in Martina Franca kan je kijken! De hele dag buiten zitten, een eigen zwembad, fijne buren. Of nee, te gezellig, en dan komt er van schrijven ook weer niks. Een gîte in Varengeville-sur-mer! Elke dag wandelen langs de Atlantische Oceaan. De kerk, de hortensiatuin en Bois des Moutiers nog eens bezoeken. Hoewel, dan wil hij vast ook een paar dagen mee. En het is míjn schrijfweek. Ha, ik weet het. Een huisje in Ierland. Op de plek die we afgelopen zomer tijdens onze rondreis bezochten en waarvan ik toen al dacht: hier kom ik terug. Helemaal alleen kom ik hier terug om een week lang te lezen en te schrijven – misschien dat het hier weer lukt.
Ik kan het me al helemaal voorstellen. Het is herfst – ik houd van de herfst en al zijn kleuren – en in een kleine cottage niet ver van de zee staat mijn opengeklapte laptop op een lange, houten tafel. Naast mijn laptop ligt een blok A4-papier met hoge ruiten. Ik wil mijn denkproces bijhouden en dat kan ik alleen door met de hand te schrijven. A4 moet het zijn en hoge ruiten, geen vierkantjes of lijnen, want het is me nog nooit gelukt op iets anders mijn gedachten neer te schrijven. Mijn lievelingspen ligt er bovenop. Hij is gevuld met koningsblauwe inkt. Ik heb geen andere kleur. Rood is me te frivool, groen te harmonieus en zwart te definitief. Koningsblauw heeft iets verhevens en hoopvols, iets wat voor mijn gevoel goed bij schrijven past.
Op het uiteinde van de tafel ligt een stapel boeken – een paar oude, vertrouwde en een paar nieuwe. De oude heb ik nodig voor mijn eigen boek, de nieuwe zijn voor alle avonden dat ik me nestel in een hoge, geruite leunstoel bij de haard, de geur snuif van brandend hout en met mijn voeten op een bankje geniet van een glas rode wijn. Ik lees, staar filosofisch in de vlammen en iedere avond, net voordat ik ga slapen, luister ik naar Spiegel im Spiegel van Arvo Pärt.

Twee keer per dag ga ik wandelen, ´s ochtends na het ontbijt en ´s avonds voor het donker wordt. Zodra ik buiten kom, ruik ik de zilte, koele lucht. Het waait maar het regent niet, een hele week regent het niet, en boven me hangen de meest wonderbaarlijke wolkenpartijen. Vol overgave kijk en luister ik naar de zee en de wind. Mijn fantasie slaat op hol, wat een geluk, mijn fantasie slaat op hol, en ik haast me terug naar mijn cottage om te schrijven. Elke dag ga ik tot een uur of zeven door. Ik vergeet te eten en te drinken, ik schrijf en ik schrijf en ik schrijf. Eindelijk.

 

Advertenties

Oververzadiging

Het nieuws heeft me altijd oprecht geïnteresseerd. Ook als jonge moeder vond ik het belangrijk op de hoogte te blijven van wat er in de wereld gebeurde. Ik had zelfs het idee dat dat ook redelijk lukte; dat ik via kranten, radio en televisie goed werd geïnformeerd en een goed beeld had van de realiteit.

De laatste tijd reageer ik bijna allergisch op de krant. Neem nu onze lokale krant, de Aachener Nachrichten. De woorden Terror, Horror, Angst en Unsicherheit komen me net iets te vaak voor. Toen ik laatst ook nog eens een recensie las over Tommy Wieringa´s Dit zijn de namen, heb ik de krant demonstratief dicht geplooid. Het werd me teveel. Dit prachtige boek over naar zin en bestemming zoekende mensen, over migratie en het ontstaan van een geloof, kan ik iedereen aanbevelen. Het werd kort geleden in het Duits vertaald en de vrouw van een bekend Akens politicus had de recensie geschreven. Ze had een halve(!) bladzijde ruimte gekregen en vertelde begot de hele plot. Niemand gaat dat boek nog kopen!

Sinds een paar jaar heb ik ook een abonnement op De Standaard. Een digitaal abonnement. Eerst dacht ik dat het aan het lezen op een scherm lag dat de dingen niet zo beklijfden. Daarna weet ik het aan mijn leeftijd. Vandaag denk ik dat het aan oververzadiging ligt. Er is gewoon te veel nieuws. Nieuws dat er alleen lijkt te zijn om ons vreselijke dingen te vertellen en ook nog eens eindeloos wordt herhaald. Dagelijks wordt er nieuws over ons uitgestort waar we eigenlijk niets mee kunnen doen. Het verrijkt ons leven niet. Integendeel. Het doet een beroep op onze angst. Net als reclame. Zodat we ons in naam van onze veiligheid en ons welbevinden vrijwillig laten controleren en manipuleren.

Afgelopen vrijdag publiceerde de Standaard der Letteren de toespraak die de Duits-Roemeense schrijfster Herta Müller in december gaf op de internationale conferentie European Angst. Ik ergerde me kapot. In plaats van in de bijlage had de toespraak op de eerste bladzijde moeten staan.

Ik heb veel zin mijn abonnementen op te zeggen. De tijd die dan gaat vrijkomen kan ik beter besteden aan het lezen van een goed boek. Zelfs fictieve verhalen geven vaak een beter beeld van de realiteit dan het nieuws.

Chirurgische precisie

Nieuwsgierig, want wat moet ik met die titel, begin ik De levenden herstellen van de Franse schrijfster Maylis de Kerangal te lezen en denk, hé, wat is dat hier, de eerste zin beslaat al meteen een hele pagina, ik ben nu al buiten adem, help, het boek heeft bijna driehonderd bladzijden, hoe moet ik die in hemelsnaam  doorkomen. Maar ik lees moedig door en op pagina vijfenvijftig kom ik toch al een korte, gesproken zin tegen en stilaan wen ik aan de lang uitgerekte, golvende zinnen, dein ik mee op die zee van details, associaties en vergelijkingen.

Moeiteloos volg ik nu de woordenstroom die over de bladzijden rolt, afwisselend kolkend en kabbelend, muziek en zang lopen er als een rode draad doorheen, en ik merk hoe de schrijfster, door de alwetende verteller te gebruiken en vaak van perspectief te wisselen, mijn sympathie weet op te wekken voor al de betrokkenen bij een orgaantransplantatie. Ondertussen leer ik dat vóór 1959 hartstilstand het criterium was voor de dood, dat je daarná wordt dood verklaard wanneer er geen hersenactiviteit meer is, wat zoveel betekent als ik denk niet meer dus ik ben niet meer, en dat sindsdien de weg voor donatie en transplantatie van organen is vrij gemaakt en ik schrik, want waar eindigt het leven, wat is de mens, een lichaam en een geest, een kloppend hart en hersenen, of alleen maar hersenen, hij heeft toch ook een ziel, waar ligt die dan, in zijn hart of in zijn ogen?

Gaandeweg krijg ik groot respect voor de schrijfster die veel research moet hebben verricht, hoe kon ze anders de medische, filosofische en ethische aspecten van orgaandonatie zo gedetailleerd belichten, sommige uitweidingen gruwelijk, andere heel poëtisch. Meer en meer bewonder ik de chirurgische precisie waarmee ze de vierentwintig uren beschrijft vanaf het ongeluk van Simon, een negentienjarige jongeman, tot aan het moment waarop zijn hart weer tot kloppen wordt gebracht in het lichaam van Claire, moeder van drie zonen. Een hart dat symbool staat voor het leven, “de plaats van ´s levens cruciaalste en wezenlijkste manifestaties”.

Boek

Maylis de Kerangal, De levenden herstellen, Uitgeverij De Bezige Bij, 2015, 272 blz.

Tornado

of de gedachten van een klein meisje

Sinterklaas_114332

Stomme Sinterklaas! Nu heeft hij wéér een pop gebracht. Ik wil geen pop. Een pijl en boog heb ik gevraagd. En heel veel boeken. Natuurlijk heb ik in mijn brief geschreven dat ik graag een pop zou hebben. Ik ben tenslotte een meisje, zegt mama, en meisjes wensen altijd een pop. Maar ik dacht dat Sinterklaas alles wist. Heeft hij dan niet gezien dat ik nooit met poppen speel?

Hij heeft niet goed naar mijn tekening gekeken. Anders had hij het wel begrepen. Voor de zekerheid had ik ze nochtans vorige week al in mijn schoen gelegd. Er staat een indiaan op, naast een wigwam vol met boeken. Hij heeft een pijl en boog in zijn hand en die wigwam staat bij de boom in de Vijverstraat waar Rita en ik altijd in klimmen. Nee, ik geloof niet meer dat Sinterklaas mijn vriend is en al mijn geheimste wensen kent.

Bovendien, het is een lelijke pop. Veel te groot en met koude ogen. En die haren! Grijze haren! Met zo´n pop kan je toch geen moedertje spelen, zoals mijn zusjes altijd doen. Ik denk dat ik haar Claudia zal noemen.

Als ik dan al een pop moet krijgen, waarom dan geen Emmy? Mijn zusje heeft een Emmy gekregen toen ze in het ziekenhuis lag. Dat was pas een mooie pop. Met een lief gezichtje en blauwe ogen die open en toe gaan en met blond haar in twee staartjes. Ik heb altijd al staartjes willen hebben, maar mama zegt, als ze bij drie kindertjes iedere morgen de haren moet gaan vlechten, dat is toch wel heel veel werk.

Maar ja, wat kan je eigenlijk verwachten van iemand die altijd op een witte schimmel zit? Het woord alleen al. Schimmel. Die zal nogal over de daken rijden, bij weer en wind. Waarom geen mooi, zwart paard, zoals Tornado van Zorro? Sinterklaas heeft toch ook een Zwarte Piet? Staat die rode mantel beter bij wit misschien? Weet je wat ik denk? Dat Sinterklaas helemaal niet bestaat…

Voor de veiligheid

In de krant van vanmorgen lees ik dat België Facebook op de vingers tikt in verband met zijn privacybeleid. Facebook controleert ons surfgedrag en dat vinden wij niet leuk. Als bezitter van een Facebookaccount heb ik daar mijn toestemming voor gegeven, dat weet ik wel, maar het nog eens zwart op wit lezen bezorgt me een beklemmend gevoel. Als ik ook nog aan die online leesclub van Mark Zuckerberg denk, voel ik de slagaders in mijn hals hevig kloppen. Mark is de baas over een sociaal netwerk met meer dan één miljard gebruikers. Wanneer hij op zijn site om de twee weken een boek voorstelt, heeft dat grote gevolgen. Voor de boekenmarkt en voor onze hersenen. Dat kan niet anders. Zijn invloed wordt alsmaar groter en dat maakt me bang.

In een volgend artikel gaat het over een bedrijf dat toestelletjes produceert die het rijgedrag in de auto registreren en online doorspelen aan verzekeringen. De verzekeraar biedt dit apparaatje aan zijn klanten aan en in ruil krijgt de klant een korting op zijn premie. Allemaal in ons eigen belang. Ja, ja, het zal wel.

Ik heb zin de krant weg te gooien. Maar ik lees de krant digitaal en mijn iPad tegen het behang smijten lijkt me niet meteen hét idee van de dag. Ik fop er alleen mezelf maar mee. Dus zucht ik even diep (dat kan ik goed) en met een vastberaden veeg over het scherm sluit ik de krant.

Die controle overal, ik word daar paranoïde van. Overal zie ik Big Brother. Vanuit mijn computer loert hij alle dagen naar mij. Hij zit in de chip van mijn bankkaart. Via camera´s en allerhande toestellen weet hij waar ik ben en wat ik doe. Zogezegd voor mijn veiligheid en mijn materiële en geestelijke welzijn. Ondertussen pluist hij mijn hele gedrag uit en gebruikt de informatie om me te manipuleren.

Er komt reclame voor Anna voorbij. Ongevraagd, hier op mijn scherm. Wat denken ze wel. Anna komt hier niet in huis. Geen sprake van. Want Anna, die slimme thermostaat, dat is vast het zusje van Big Brother.

Zweedse balletjes

Boekenkast _203946

Vroeger lag er hier geen enkel boek dat ik niet gelezen had. Dat is fel veranderd. Omdat ik tegenwoordig nogal bang ben voor niks meer te doen hebben of ernstige ziektes koop ik tegenwoordig al eens een boek op voorraad. Sommigen hier in huis begrijpen die angst niet en zeggen dat ik meer in het heden moet leven.

Onze boekenkast wordt nu te klein en dus ben ik op zoek naar een nieuwe. Waar die moet komen staan was al onderwerp van meerdere discussies. Het is een heel verschil of zo´n kast tegen een muur van vier meter wordt geplaatst of tegen een muur van één meter twintig.

Nu is Ikea zowat het laatste waar ik mee af moet komen. Mijn man heeft de laatste vier keren dat we er geweest zijn telkens weer gezworen dat hij daar nooit nog een voet binnen zet. Maar een paar dagen geleden, het was zo rond een uur of vijf, kreeg ik hem nog eens zover. Heel subtiel had ik het probleem van de boekenkast nog eens aangekaart. Dat ik al overal was gaan kijken en het hele internet had doorploegd maar echt niks passend had gevonden. Voorzichtig zei ik ook dat ik de hele dag zo in het heden had geleefd dat ik niet aan ons avondeten had gedacht. En ik sprak over Zweedse balletjes – dat iedereen die kent, behalve wij.

Nog net niet knarsetandend ging hij mee. Toen hij zag dat er bijna geen auto´s op de parking stonden, werd hij op slag vrolijker. Fluks wandelde hij mee door alle afdelingen en vol animo bekeken we alles wat op een kast leek. Ergens tussen de tapijten voelde hij zich opeens flauw. Hij moest wat eten. En wel meteen, anders ging hij omkiepen. We zetten koers naar het restaurant en bestelden allebei een portie Zweedse balletjes met friet. We hebben er smakelijk van gegeten. Echt. Maar ik heb ze de hele verdere avond nog geproefd. En mijn man maar lachen. Tot hij ging liggen. Toen begon het zo voor zijn ogen te draaien dat hij weer moest opstaan.

Nooit gaat hij nog naar Ikea.

De kreet van Zalando

Wie bestelt er nu schoenen op het internet. Boeken tot daaraan toe, maar schoenen! Laatst zaten we hier met z´n allen aan tafel en hoorde ik dat mijn zonen en hun vriendinnen dat regelmatig doen. Bij Zalando. Vandaag besteld, morgen geleverd, zeiden ze. En hoe leuk dat is, na het werk, thuis, op je gemak alles passen. Wanneer het tegenvalt, vertelden ze, stuur je alles gewoon weer terug. Zonder kosten. Goh, ik wil niet weten hoeveel schoenen er in onze contreien onderweg zijn. Ja zeg, hoe vies is dat. Wie heeft die allemaal aan gehad? Zo zal voetschimmel zich wel verspreiden. Want ik geloof nooit dat iedereen thuis propere sokjes aantrekt om schoenen te passen. Het is voor mij ook een kwestie van principes. Al die mistoestanden bij firma´s als Amazon en Zalando, daar wil ik niks mee te maken hebben.

Schoenen dus. Heel Aken en omstreken heb ik afgeschuimd, op zoek naar blauwe schoenen met een hak. Blauw is het probleem niet, wel die hak. Die mag niet te laag zijn, maar ook niet te hoog. Uiteindelijk had ik de juiste gevonden, helaas niet meer verkrijgbaar in mijn maat. Nee, ze kon ze ook niet meer bestellen, zei de verkoopster. Stiekem heb ik daarna thuis op mijn computer Zalando aangeklikt. Gewoon, om eens te kijken of ze die pumps daar wel in mijn maat hadden en die verkoopster eens goed de waarheid te kunnen vertellen.
Het was echt niet mijn bedoeling iets te bestellen. Absoluut niet, kwestie van principes. Maar keus dat ze daar hebben! En toen heb ik me verlaagd. Voor ik het goed en wel besefte had ik drie paar in mijn winkelmandje liggen. De bestelling verliep vlot en ze zouden de volgende dag leveren. Op de praktijk. Ik wist alleen nog niet of ik me wel zou kunnen inhouden als die jonge man uit het reclamefilmpje aan de balie zou verschijnen.

Het was niet nodig in hysterisch gekrijs uit te barsten. Hij was lang niet zo knap als die kerel op televisie. Hij was ook ouder. En de geur die hij meebracht had veel weg van stinkende kaas.

IMG-20140902-WA0000