De saaiheid van het bestaan

In de filmzaal kijk ik naar acht opeenvolgende dagen uit het leven van Paterson. We zijn op ongeveer drie vierde van de bijna twee uur durende film. Hoe saai kan het leven zijn, denk ik. Moet er niet nog iets ergs gebeuren? Hoort hier geen omwenteling te komen?

   Het leven van Paterson, een jonge, sympathieke buschauffeur in de gelijknamige stad, bestaat uit een aaneenschakeling van routines. Iedere morgen wordt hij op hetzelfde uur wakker. Hij staat op, eet, wandelt naar zijn werk, rijdt met zijn bus elke dag hetzelfde parcours en loopt ´s avonds weer naar huis. Tussendoor schrijft hij dichtregels in zijn notitieboekje. Iedere avond eet hij wat zijn vrouw heeft klaargemaakt. Daarna laat hij Marvin, hun buldog, nog even uit en drinkt in de plaatselijke kroeg een biertje. In tegenstelling tot zijn baasje heeft Marvin een levendig karakter en de daarbij passende gelaatsuitdrukkingen.

   Laura, de kwieke, bloedmooie vrouw van Paterson, koestert grote, artistieke ambities. Voor zichzelf en voor haar man. Zelf zou ze graag een beroemde countryzangeres worden, of een gevierde kunstenares. Hoewel Paterson keer op keer aangeeft dat hij alleen schrijft voor zijn plezier, stimuleert Laura hem iedere dag opnieuw zijn gedichten te publiceren. Haar lijzige stemgeluid strookt absoluut niet met de energie die ze tentoonspreidt en begint me na verloop van tijd te irriteren. Samen met het flegmatieke karakter van Paterson maakt dit wel geloofwaardig dat er, ondanks de zichtbare liefde tussen die twee, gedurende die acht dagen geen enkele keer sprake is van seks.

     Paterson is gelukkig met zijn leven en zijn gedichten worden steeds beter. Ondertussen zit ik te wachten op de grote ommekeer. Ik kijk nu eenmaal naar een film. Maar die komt er niet. De gebeurtenissen die de dagelijkse routine af en toe onderbreken, hebben geen grote consequenties. Paterson is een dichtende buschauffeur en blijft een dichtende buschauffeur. Toch verveel ik me geen moment. De herhalingen hebben iets grappigs en ik word geraakt door de mooie, subtiele verfilming van het alledaagse leven. En ná de film begin ik het te begrijpen: deze film is een gedicht – een ode aan de banaliteit van het bestaan. Om kunst te kunnen maken móet het leven saai zijn.

Jim Jarmusch, Paterson, 2016

Waspoeder

Mijn vriendin en ik zijn uitgenodigd in het atelier van een zelfverklaarde kunstenares. Uit respect voor alle aanwezige kunstkenners spreken we op fluistertoon.

“Wat ik hier in zie? Hedendaagse kunst stond op de uitnodiging, het zal dus wel kunst zijn zeker? Eerlijk gezegd, ik kan er maar weinig mee aanvangen.”
“Misschien moeten we wat verder weg gaan staan.” Mijn vriendin gaat een paar pasjes achteruit en tuurt deskundig door de wimpers van haar half gesloten ogen.
“Die witte klodders daar op dat beige vlak, die lijken wel op waspoeder. Gemorst op de vloer van onze wasplaats, die heeft net dezelfde kleur. En dat takje daar heeft de vader van mijn zonen onder zijn schoenen hangen gehad. Alweer zijn voeten niet geveegd.”
“Het zou natuurlijk ook gips kunnen zijn. Iemand is gevallen en dit is het overschot na het spalken van een been.”
“Een maanlandschap misschien? Of het einde der tijden, iedereen is toch zo pessimistisch tegenwoordig. Troosteloos is het in ieder geval.”

“Nu moet ik toch weer aan mijn wasplaats denken. Hoe ik daar vroeger wel eens stond: radeloos huilend, want niet te overzien, die bergen was. Soms wel drie machines op een dag. Nu nog amper drie per week. Jaja, de jongste is ook de deur uit. Het einde van een tijdperk, zo lijkt het wel. Niet verder vertellen hè, maar om de moed er in te houden beeld ik me wel eens in dat ik een gevierd schrijfster ben. Het prototype van een nieuw rolmodel. Eerst echtgenote en moeder en op latere leeftijd nog een schitterende carrière uitgebouwd. Ik zie het al helemaal voor me. We moeten dan natuurlijk nog eens verhuizen, want ik moet in alle rust en stilte kunnen werken. Of nee, we wonen dan de ene helft van het jaar in België, de andere helft in Frankrijk. Thailand kan ook.”

“Goh, nu begrijp ik het: die strepen, die stellen drie wegen voor! Voor drie kinderen die ieder hun eigen weg gaan! En hoe ingenieus is de keuze van dat materiaal! Waspoeder! Reinigend en zuiverend, symbool van een nieuw begin.”